چهار شنبه , اکتبر 17 2018
حقوق بشر حقوق بشر
خانه / مطالب / مقالات / توهم امنیت افزایی و تب داغ معاملات تسلیحاتی

توهم امنیت افزایی و تب داغ معاملات تسلیحاتی

موسسه حقوق بشر حقیقت – تب داغ خرید و فروش تسلیحات نظامی، با پر کردن جیب کشورهای صادرکننده و انباشت انبارهای تسلیحاتی خریداران سلاح، امنیت جهانی را در معرض تهدید جدی قرار می دهد.

گزارش های اخیر موسسه تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم موسوم به «سیپری» از افزایش قابل توجه حجم معادلات تسلیحاتی در جهان طی سال های گذشته خبر می دهد.

موسسه سیپری بیست و یکم اسفندماه 1396 تازه ترین گزارش خود را از میزان خرید و فروش تسلیحات در جهان منتشر کرد. بر اساس این گزارش، میزان معامله های تسلیحاتی در پنج سال گذشته یعنی در فاصله زمانی 2013 تا 2017 در مقایسه با فاصله‌ زمانی 2008 تا 2012 حدود 10 درصد افزایش یافته است؛ افزایشی که بخش قابل توجهی از آن مدیون واردات روزافزون تجهیزات نظامی به خاورمیانه، آسیا و اقیانوسیه است.

گسترش حجم معامله های تسلیحاتی و تلاش کشورهای مختلف به ویژه کشورهای منطقه خاورمیانه برای پر کردن انبارهای تسلیحاتی خود از جدیدترین تجهیزات نظامی غربی از یک واقعیت تلخ نشان دارد؛ اینکه پس از نزدیک به ربع قرن از پایان جنگ سرد، گویا فضای جنگ سرد بار دیگر در عرصه نظام بین الملل در حال حاکم شدن است. در این میان کشورهای سازنده و فروشنده سلاح، در تشدید حس ناامنی و رقابت تسلیحاتی در منطقه ای چون خاورمیانه نقش زیادی دارند.

**رقابت برای صادرات سلاح
سودهای هنگفت و منافع چند وجهی ناشی از فروش سلاح، برای تولید کنندگان آن قابل چشم پوشی نیست. تلاش برای به دست گرفتن بازارهای تسلیحاتی بزرگ در مناطق مختلف جهان، رقابتی قابل توجه را میان بزرگترین کشورهای تولیدکننده تجهیزات نظامی چون آمریکا، روسیه، چین و کشورهای اروپایی ایجاد کرده است.

براساس گزارش موسسه تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم، آمریکا همچنان بزرگترین صادرکننده تسلیحات در جهان در پنج سال گذشته بوده است. ایالات متحده آمریکا در حال حاضر با در اختیار داشتن حدود 34 درصد از بازار تسلیحات، بزرگترین فروشنده و صادرکننده تجهیزات نظامی در جهان محسوب می شود.

بنابر گزارش این موسسه بین المللی، آمریکا در فاصله سال های 2013 تا 2017 میزان صادرات سلاح خود را حدود 25 درصد افزایش داده و حدود 98 کشور از آمریکا سلاح دریافت کرده اند.
این در حالی است که بسیاری تصور می کنند گسترش فروش تسلیحات آمریکا به سیاست های ترامپ در این حوزه ارتباط دارد، این در حالی است که به گزارش این موسسه، ایالات متحده با توجه به قراردادهای تسلیحاتی که در دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما بسته شدند، توانست میزان فروش تسلیحات خود را به بالاترین میزان از دهه 90 میلادی به این سو برساند. این قراردادها و همچنین قراردادهای تسلیحاتی که ایالات متحده در سال 2017 منعقد کرده، سبب خواهد شد که آمریکا در سال‌های آینده نیز همچنان بزرگ‌ترین فروشنده‌ی تسلیحات باقی بماند.

روسیه پس از ایالات متحده آمریکا، دومین کشوری است که بیشترین میزان فروش و صادرات سلاح را به خود اختصاص داده است. روسیه در مجموع 22 درصد از بازار تسلیحات جهان را در دست دارد.

چین هم پس از آمریکا و روسیه جایگاه سوم در صادرکنندگان سلاح را در اختیار دارد. بر اساس گزارش سیپری، این کشور در پنج سال گذشته میزان صادرات تسلیحات خود را 74 درصد افزایش داده و هم اکنون 6.2 درصد از بازار تسلیحات جهان را در دست دارد.

کشورهای اروپایی از جمله فرانسه و آلمان هم می کوشند خود را در زمره بزرگترین فروشندگان سلاح جای دهند. فرانسه در حال حاضر 6 درصد از بازار فروش تسلیحات در جهان را در اختیار دارد و رتبه چهارم بزرگ‌ترین صادرکنندگان تسلیحات را به خود اختصاص داده است و آلمان در رتبه پنجم قرار دارد. بر اساس گزارش سیپری، آلمان در پنج سال گذشته صادرات سلاح خود را 14 درصد کاهش داده و از رتبه سوم به پنجم تنزل کرده است.

**رقابت برای واردات سلاح
در سوی دیگر بازار معاملات تسلیحاتی، خریداران تجهیزات نظامی قرار دارند که با ادعای اعلانی افزایش بازدارندگی و ارتقای امنیت کشورشان، گام در مسیر رقابتی بی انتها برای پر کردن انبارهای تسلیحاتی خود گذاشته اند.

این کشورها با خرید تسلیحات بیشتر و به زعم خود افزایش امنیت، برای دیگران ناامنی ایجاد می کنند و چرخه ای بی پایان از رقابت تسلیحاتی ایجاد می کنند؛ معمای امنیتی که انتها ندارد و دوره ای تازه از جنگ سرد نیابتی در مناطق مختلف جهان ایجاد می کند.

به گزارش موسسه سیپری، علت افزایش 10 درصدی معامله تسلیحاتی در پنج سال گذشته را باید در صادارت بیشتر تجهیزات نظامی به کشورهای خاورمیانه، آسیا و اقیانوسیه جست و جو کرد. بر اساس این گزارش، دریافت‌کنندگان نزدیک به یک سوم از صادارات اسلحه در بازه پنج ساله مورد بررسی، کشورهای خاورمیانه بوده‌اند.

مؤسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهم، در گزارش پیشین خود که در دوم اسفندماه منتشر شده بود هم از افزایش 86 درصدی صادرات تسلیحاتی به خاورمیانه خبر داده بود.
به گفته‌ی «پیتر وزمان» کارشناس موسسه سیپری، در کشورهای اروپای غربی و آمریکای شمالی مباحثی بر سر کاهش صدور تسلیحات به خاورمیانه جریان دارد، اما باید اذعان داشت که ایالات متحده و کشورهای اروپایی همچنان صادرکنندگان اصلی تسلیحات به خاورمیانه هستند.

رویکردهای تجارت محور ترامپ از یک سال پیش تاکنون به شدت به جریان فروش تسلیحات به خاورمیانه دامن زده است. کسب بازارهای بین المللی برای تقویت بخش های تولیدی در حوزه های نظامی به عنوان یکی از استراتژی های اقتصادی ترامپ، کشورهای عربی خاورمیانه را به بازار پرکششی صادرات تسلیحات ایالات متحده بدل کرده است.

در جریان سفر سال گذشته ترامپ به کشور عربستان قرارداد فروش تسلیحات نظامی به سعودی ها رقمی بالغ بر 110 میلیارد دلار برای ایالات متحده درآمد داشت. قراردادهایی اینچنین بزرگ، از سویی رقابت میان کشورهای صادر کننده سلاح و از سویی دیگر رقابت میان کشورهای خاورمیانه را برای خرید تجهیزات نظامی افزایش می دهد؛ دور باطلی که سود آن به جیب کشورهای غربی می رود و دود آن به چشم کشورهای منطقه.

به گزارش مؤسسه سیپری آمریکا 33 درصد از بازار جهانی اسلحه را در دست دارد و مقصد نیمی از مجموع صادرات جهانی تسلیحات آمریکا به خاورمیانه است.
این در حالی است که کشورهای اروپایی هم می کوشند در این رقابت از آمریکا عقب نمانند به طوری که در بازه زمانی سال‌های 2013 تا 2017 به تنهایی میزان صادارت تسلیحات آلمان به خاورمیانه در مقایسه با پنج سال پیش از آن دو برابر شده است.

در میان کشورهای خاورمیانه هم، عربستان سعودی در واردات سلاح از کشورهای غربی پیشتاز است. عربستان پس از هند، دومین واردکننده بزرگ تسلیحات در جهان است. میزان واردات تسلیحات به این کشور در پنج سال گذشته در مقایسه با پنج سال بین 2008 تا 2012 سه برابر شده است. مصر، امارات متحده عربی و چین در این رده‌بندی در رتبه‌های بعدی جای دارند.
علاوه بر اینکه قدرت های غربی می کوشند با مانور بر روی ظرفیت های بالقوه ناامن ساز مناطق مختلف جهان، کشورهای خاورمیانه، آسیا و اقیانوسیه را به مقصد اصلی صادرات سلاح خود تبدیل کنند، خود نیز در سطحی دیگر در حال رقابت تسلیحاتی هستند.

آمریکا و روسیه در یک سال گذشته به شدت در این حوزه رقابت های خود را افزایش داده اند. سیاست های ضد روسی ترامپ که در سند راهبرد امنیت ملی آمریکا و راهبرد جدید هسته ای پنتاگون به صراحت مورد اشاره قرار گرفته است، به رقابت تسلیحاتی مسکو و واشنگتن در یک سال گذشته به شدت دامن زده است.

بر اساس راهبرد جدید هسته ای پنتاگون 6.4 درصد از بودجه دفاعی آمریکا بایدصرف تسلیحات هسته‌ای شود. این در حالی است که طی 50 سال گذشته فعالیت پنتاگون تنها 2 یا 3 درصد از کل بودجه مصروف تسلیحات هسته ای شده و این به معنای دو برابر شدن سهم جنگ افزارهای هسته ای در بودجه 699 میلیارد و 600 میلیون دلاری برای سال 2018 میلادی است.

رونمایی اخیر «ولادیمیر پوتین» رییس جمهوری روسیه از تسلیحات جدید فوق پیشرفته این کشور از دید کارشناسان واکنشی است در برابر راهبرد هسته ای و نظامی ترامپ که به رقابت تسلیحاتی در جهان دامن زده است. روسیه همچنین به تازگی موشک مافوق صوت خود را هم آزمایش کرده است.
بنابراین روندهای جهانی در سال های گذشته به سمتی پیش می رود که به نظر می رسد دوره بیست و پنج ساله تنش زدایی که از پایان جنگ سرد آغاز شد، به پایان خود نزدیک می شود و کشورهای جهان چون انبارهای تسلیحاتی عظیم، آماده ضربه زدن به منابع ناامن کننده خود هستند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *